Infekcje intymne stanowią duży problem dotykający co drugą-trzecią pacjentkę. Kobieta może o zakażeniu dowiedzieć się dopiero w czasie badania ginekologicznego – nie zgłasza problemów, ponieważ uważa, że tak musi być.

Prof. dr hab. Mariusz Zimmer, Prezes Polskiego Towarzystwa Ginekologów i Położników

Przyczyny i rozpoznanie infekcji intymnych

Naturalnie dominującym elementem mikrobiologicznym pochwy są bakterie z rodzaju Lactobacillus – pałeczki kwasu mlekowego, zakwaszające środowisko tego narządu. Bakterie te powinny stanowić około 90% wszystkich drobnoustrojów znajdujących się w pochwie. Pozostałe 10% mikrobiomu pochwy fizjologicznie stanowią inne drobnoustroje. Jeśli dojdzie do zaburzenia tych proporcji i bakterie Lactobacillus znajdą się w mniejszości, dochodzi do rozwoju stanu zapalnego w pochwie, który może objawiać się świądem, pieczeniem, upławami .

Stany zapalne pochwy związane są więc z zaburzeniem ekosystemu tego narządu. Mogą mieć charakter bakteryjny, grzybiczy lub mieszany. Rozpoznanie następuje podczas badania ginekologicznego w oparciu o wywiad medyczny i badanie okolic intymnych; diagnostyka może być wspomagana testami laboratoryjnymi wymazu pobranego z pochwy.

Nowe rekomendacje w leczeniu pomocniczym infekcji intymnych

Standardem w leczeniu infekcji intymnych dotychczas były antybiotyki i chemioterapeutyki. W myśl obecnie obowiązujących zaleceń nie powinny być stosowane jako substancje pierwszego rzutu w leczeniu pomocniczym stanów zapalnych pochwy, które pojawiają się na różnym etapie życia niezależnie od wieku czy fazy cyklu miesiączkowego. Powodem zmiany rekomendacji jest m.in. nasilająca się oporność bakterii spowodowana nadmiernym stosowaniem antybiotyków.

Obecnie za standard postępowania w nawracających stanach zapalnych Polskie Towarzystwo           Ginekologów i Położników uznało substancje, które mają działanie przeciwdrobnoustrojowe m.in.: PHMB – poliheksametylen biguanidu, chlorek dekwaliny, powidon jodu, jony srebra, kwas borny, chlorheksydyna. Co istotne – substancje te nie są antybiotykami, zatem nie doprowadzają do wytworzenia odporności bakterii na dany składnik; do tego potrafią działać w sposób celowany i przeniknąć przez biofilm chroniący drobnoustroje, co zwiększa skuteczność ich działania. Ich zadaniem jest wyeliminowanie z pochwy drobnoustrojów, które zakłócają naturalną równowagę biologiczną tego obszaru. W ten sposób przygotowują środowisko tego narządu do jak najszybszego odnowienia populacji bakterii mlekowych, które zapewnią naturalną odporność pochwy. W leczeniu pomocniczym wykorzystuje się preparaty nowej generacji, przystosowane do użycia dopochwowego o unikatowych składach oraz innowacyjnych formach by aplikacja przebiegała łatwo i bezboleśnie.

Kroki, które są obecnie rekomendowane w leczeniu pomocniczym infekcji intymnych

W odpowiedzi na rosnącą oporność antybiotykową obecnie stosowane są  różne substancje nie będące antybiotykami a wykazujące pozytywny wpływ na leczenie pomocnicze infekcji intymnych, Substancje te znane od wielu lat, np.  kwas borny jak również rekomendowane PHMB – poliheksametylen biguanidu, który np. w połączeniu z kwasem mlekowym przywraca fizjologiczne pH, zapobiegając namnażaniu się drobnoustrojów chorobotwórczych. W praktyce klinicznej substancje te są zalecane przy infekcjach intymnych o różnej etiologii: bakteryjnych, grzybiczych i mieszanych.  Infekcje intymne powodują uszkodzenie nabłonka pochwy przez tocząc się proces zapalny. Leczenie pomocnicze m.in. ma na celu wsparcie gojenia i odbudowę uszkodzonego nabłonka pochwy. Substancjami, które mają pozytywny wpływ na regenerację są wyciąć ze skrzypu polnego i hydrolizat kolagenu.

Po leczeniu pomocniczym z wykorzystaniem globulek dopochwowych zawierających unikatowy skład istotne jest jak najszybsze zasiedlenie tego obszaru prawidłową mikroflorą bakteryjną z udziałem pałeczek kwasu mlekowego, aby zapewnić odporność tego obszaru.

Nie czekać. Działać!

Kobieta przez kilka pierwszych dni, podczas czekania na konsultację z ginekologiem, może sięgnąć po żele dostępne bez recepty w aptece, które natychmiastowo łagodzą przykre objawy infekcji intymnych, takie jak świąd i pieczenie. Zawsze jednak należy skontaktować się z lekarzem, aby nie przeoczyć poważnego schorzenia, które może się rozwijać w drogach rodnych, gdyż często – co podkreślę – inne choroby, jak na przykład rak szyjki macicy czy przewlekła nadżerka na szyjce macicy, też mogą dawać objawy nawracających stanów zapalnych w pochwie.

Ważne jest dbanie o utrzymanie właściwego nawilżenia pochwy, ponieważ śluz wydzielany przez ten narząd zapewnia ochronę przez infekcjami. Kluczowe znaczenie ma utrzymanie odpowiedniej, ale nie przesadnej higieny okolic intymnych. Nie należy stosować irygacji pochwy, ponieważ w ten sposób wypłukuje się ów naturalny ochronny śluz i korzystne dla zdrowia pochwy bakterie, a to może sprzyjać nawracającym stanom zapalnym pochwy. Bardzo ważne jest również właściwe podmywanie okolic intymnych zawsze od pochwy w kierunku odbytu – nigdy odwrotnie.

Potrzebne: profilaktyka i lepsza edukacja

Problem niepotrzebnie wykonywanych irygacji pochwy oraz źle wykonywanych zabiegów higienicznych okolic intymnych dotyczy najczęściej dziewczynek i młodych kobiet.

Możliwe że wynika to z braku bądź zbyt małej ilości informacji w tym temacie, dlatego należałoby położyć nacisk na edukację – na przykład na lekcjach biologii w szkole. Nie bójmy się o tym mówić, ponieważ utrzymanie higieny w tym obszarze stanowi podstawę do eliminacji zagrożeń związanych z infekcjami intymnymi.

Konieczna jest też wiedza na temat ryzykownych zachowań podczas współżycia. Jeżeli partnerzy dbają o odpowiedni poziom higieny, stosują zabezpieczenia i są zdrowi, ryzyko infekcji intymnych nie wzrasta – pod warunkiem, oczywiście, że w pochwie panują odpowiednie fizjologiczne warunki mikrobiologiczne. Ważna jest też zrównoważona dieta, z ograniczoną liczbą cukrów, gdyż dzięki temu zmniejsza się m.in. ryzyko rozwoju cukrzycy, a choroba ta jest jednym z najczęstszych powodów nawracających stanów zapalnych u kobiet. Dieta w razie konieczności powinna być wzbogacona suplementami, aby nie doszło do anemizacji organizmu, bo to obniża odporność i również sprzyja powstawaniu stanów zapalnych.