Wiele kobiet nie zdaje sobie sprawy, że trudny poród czy okres okołomenopauzalny przynosi zmiany w funkcjonowaniu ich organizmu.

Prof. dr hab. n. med. Mariusz Zimmer, Prezes Polskiego Towarzystwa Ginekologów i Położników

Często zmiany w obrębie pochwy bywają bardzo dokuczliwe i utrudniające życie, jednak można im przeciwdziałać, zarówno na etapie profilaktyki – nie dopuszczając do ich wystąpienia, jak również lecząc, tym samym poprawiając doskwierający w większym bądź mniejszym stopniu dyskomfort tego rejonu. Niektóre z nich, takie jak sprężystość, nawilżenie, elastyczność i szerokość, w bardzo dużym stopniu są zależne od stanu hormonalnego całego organizmu kobiety. Na jej funkcję mają wpływ również przewlekle toczące się procesy zapalne, stan rozciągnięcia oraz ewentualne urazy okołoporodowe.

Pierwszą grupą kobiet, u których można stwierdzić dyskomfort polegający na wysuszeniu, rozszerzeniu i zwiotczeniu pochwy, stanowią młode kobiety bezpośrednio po porodzie rozwiązanym zarówno siłami natury jak i przez cięcie cesarskie. Związane jest to z naturalnym obniżeniem poziomu hormonów płciowych występującym w okresie połogowym. Zbyt niski poziom hormonów, a szczególnie estrogenów, doprowadza do wysuszenia pochwy, rozluźnienia struktur jej ściany, co wiąże się dyskomfortem, choćby w czasie współżycia.

Jak zachowywać się w tym okresie?

Można stosować leki nawilżające błonę śluzową pochwy bez składników hormonalnych. W tej grupie dostępne są różnego rodzaju globulki i kremy zawierające kwas hialuronowy, dające miejscową poprawę samopoczucia i poprawiające komfort np. współżycia. Należy zdawać sobie sprawę, że jest to działanie chwilowe, dające pozytywny efekt tylko i wyłącznie w czasie stosowanie tych środków. Nie stosuje się preparatów hormonalnych, które mogą dać poprawę dłużej działającą, ponieważ w młodym wieku, w przypadku kobiet najczęściej karmiących, taka terapia jest przeciwwskazana.

Sposób życia i rodzaj wysiłku fizycznego w okresie połogowym są bardzo istotnymi czynnikami w życiu kobiety, które mogą zadecydować, czy w przyszłości efekt rozciągnięcia śródporodowego pochwy, mikro i makro urazów, które występują przy porodach siłami natury, będą miały trwały wpływ na statykę, szerokość i elastyczność pochwy, a tym samym w jakim stopniu kobieta będzie odczuwała dyskomfort życia związany z tym narządem. Istotnym jest, aby w okresie połogowym nie dopuścić do ekstremalnego obniżenia pochwy, wypadania jej, obniżenia cewki moczowej, czyli nadmiernego jej rozszerzenia. Jeżeli to nastąpi, trudno będzie naturalnym procesom rewitalizacyjnym, tj. między innymi powrotowi prawidłowych poziomów hormonów płciowych po okresie popołogowym, doprowadzić stan pochwy do pełnego komfortu.

Jeżeli zawiodą działania profilaktyczne, lub stopień destrukcji rusztowania pochwy po porodzie będzie tak duży, że pomimo powrotu miesiączek młoda kobieta będzie czuła dalej dyskomfort, choćby przy współżyciu, mamy obecnie do dyspozycji szereg zabiegów rewitalizujących pochwę.

Do nich należy zaliczyć między innymi zabieg laserowej rewitalizacji pochwy, służący do regeneracji i odmłodzenia miejsc intymnych. Jest to zabieg bardzo bezpieczny, bezbolesny mający na celu zwiększenie elastyczności ścianek pochwy, prowadzący do ich lepszego napięcia i nawilżenia. Powyższą metodę wykorzystuje się w sytuacjach dyskomfortu ze strony pochwy i sromu, nie tylko u młodych kobiet, chcących poprawić sobie i partnerowi komfort współżycia, ale przede wszystkim u kobiet w okresie okołomenopauzalnym.  

Okres okołomenopauzalny jest szczególnym okresem w życiu kobiety, w którym dochodzi do stopniowego zmniejszania wydzielania z jajników hormonów płciowych, których deficyt skutkuje szeregiem zmian w całym organizmie. Najbardziej znanym objawem są uderzenia fal gorąca, pojawianie się zlewnych potów jak również zmiany emocjonalne, uniemożliwiające często normalne funkcjonowanie ustabilizowanym życiowo i zawodowo kobietom.

Uciążliwymi objawami są również zmiany w obszarze urogenitalnym, polegające na stopniowym wysuszaniu błony śluzowej pochwy oraz pojawianie się rozluźnienia w tym miejscu. Wejście do pochwy staje się rozszerzone, tym samym podatne na działanie drażniące czynników zewnętrznych – bakterii skórnych, środków chemicznych. Brak naturalnej wydzieliny z pochwy doprowadzać może do uporczywego świądu oraz następowych, nawracających infekcji pochwy. Może wystąpić infekcja wewnątrzmaciczna i cała kaskada kolejnych objawów i schorzeń, zaliczanych już do kategorii poważnych chorób, a nie dyskomfortu, od którego zwykle się to zaczyna.  

Jak możemy działać?

W pierwszej kolejności musimy ustalić, czy faktycznie te objawy związane są tylko i wyłącznie z objawami zanikania funkcji jajników, czyli okresem okołomenopauzalnym. Kobieta powinna udać się do ginekologa, który przeprowadzi dokładny wywiad, oraz badanie ginekologiczne z pobraniem cytologii. Każde leczenie dyskomfortu musi w pierwszej kolejności wykluczyć ewentualnie toczącą się chorobę, ponieważ podobne objawy mogą występować w przypadku zmian zapalnych i nowotworowych. Cytologia jest w dalszym ciągu złotym standardem w profilaktyce raka szyjki macicy i bez jej wyniku nie może być wykonywany żaden zabieg rewitalizacji narządu płciowego.

Należy zaznaczyć, że w panelu metod postepowania w rewitalizacji pochwy jest gama leków hormonalnych – zarówno tych działających ogólnie, jak i tych z estriolem, stosowanych miejscowo. Mają one swoją ugruntowaną pozycję, mają też szereg przeciwwskazań typowych dla leków hormonalnych. Jednakże efekt ich działania jest krótkotrwały, zależny od czasu stosowania. Nie mają one długotrwałego efektu po ich odstawieniu, a finezja ich stosowania wymaga dużej wiedzy ginekologicznej i doświadczenia, tak – aby pomagając nie szkodzić. Należy pamiętać, że istnieje grupa kobiet, u których stosowanie hormonów jest przeciwwskazane, jak np. pacjentki po przebytym hormonalnym raku piersi.   

Powyższych cech pozbawiona jest laserowa rewitalizacja pochwy.  Z własnego doświadczenia, jak i danych z piśmiennictwa, zabieg laserowy zalicza się do zabiegów bardzo bezpiecznych i dających oczekiwany wynik w około 80-90%. Oczywiście, efekt ten zależny jest od właściwej kwalifikacji do zabiegu i odpowiednio dobranych parametrów wiązki laserowej. Ustalenie wcześniejsze z pacjentką, jakiego stopnia poprawy oczekuje i w jakim zakresie poprawa ma nastąpić, jest podstawowym kryterium przystąpienia do zabiegu.  Sam zabieg jest krótki i bezbolesny, a jego efekt zapewnia wielu kobietom poczucie komfortu i powrót do normalnego funkcjonowania. Krzywa uczenia wykonania zabiegu laserowego, jest bardzo krótka, ale sedno sukcesu należy do właściwej kwalifikacji zabiegu, której poświęcamy dużo czasu podczas kursów szkoleniowych prowadzonych dla lekarzy ginekologów, chcących wykonywać powyższe zabiegi.